KHK ile kapatılan şirkette çalışan işçinin işçilik alacakları davasının, feshin niteliği ve alacağın varlığı incelenmeden yalnızca idari başvuru yolu gösterilerek reddedilmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından karar hakkı kapsamında değerlendirilmiştir. Mahkeme, tartışmalı işçilik alacaklarında yargısal inceleme yapılması gerektiğini belirterek karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Özet: Anayasa Mahkemesi, ecrimisil davasında başvurucu şirketin kiracı sıfatına ve kira ilişkisinin varlığına ilişkin esaslı iddialarının derece mahkemelerince yeterince değerlendirilmemesini gerekçeli karar hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; kira ilişkisinin varlığı halinde kullanımın haksız işgal olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle mahkemelerin ecrimisil talebini değerlendirirken tarafların sonuca etkili iddialarını açık ve yeterli gerekçelerle tartışma

Anayasa Mahkemesi, yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin davadan başvurucunun fiilen haberdar edilmemesi ve yargılamaya katılım imkânı tanınmamasını mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; tebligat işlemlerinin yalnızca şeklen yapılmasının yeterli olmadığı, kişilerin hak ve menfaatlerini etkileyen davalardan gerçek anlamda haberdar edilerek iddia ve savunmalarını sunabilmelerinin sağlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, yurt dışında çalışan işçilerin işçilik alacaklarına ilişkin davalarında yabancı hukukun uygulanması nedeniyle taleplerin süre aşımından reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde uygulanacak hukukun belirlenmesinde yalnızca şekli bağlantı noktalarının değil, iş ilişkisinin Türkiye ile olan gerçek ve güçlü bağlarının da dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Maddi Vakıaların Özeti ve Uyuşmazlığın Gelişimi Başvurucular, Isparta’nın Büyükgökçeli Belediyesinde işçi statüsünde çalışmakta iken 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi Kurulması ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ( “ 6360 sayılı Kanun” ) kapsamında gerçekleştirilen idari yeniden yapılanma sonucunda Türkiye İş Kurumu aracılığıyla İl Özel İdaresine devredilmiştir. Başvurucular belediyede çalıştıkl

Anayasa Mahkemesi, yıllık izin ücreti alacağının beş yıllık zamanaşımına tabi olduğuna ilişkin yargısal yorum nedeniyle davanın bir kısmının reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmemiştir. Kararda; zamanaşımı uygulamalarının hukuki güvenlik ve uyuşmazlıkların makul sürede çözülmesi gibi meşru amaçlara hizmet ettiği, derece mahkemelerinin içtihat değişikliğine dayalı değerlendirmelerinin ise keyfî nitelik taşımadığı vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, adli yardım talebinin yalnızca taşınmaz kaydı gibi şekli kriterlere dayanılarak reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; bireylerin gerçek ekonomik durumunun bütüncül şekilde incelenmesi gerektiği, yargılama giderlerinin ise kişilerin dava açma ve davayı sürdürme hakkını fiilen ortadan kaldıracak ölçüde engel oluşturmaması gerektiği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, işçilik alacaklarına ilişkin davada ıslah yoluyla artırılan taleplerin zamanaşımı nedeniyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; işçilik alacaklarının çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle netleştiği, bu nedenle sonradan yapılan talep artışlarının katı ve şekilci biçimde zamanaşımına tabi tutulmasının başvurucuya orantısız bir külfet yüklediği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, ihracat bedellerinin yurda getirilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasına ilişkin yargılamada, başvurucunun esaslı iddialarının yeterince değerlendirilmemesini gerekçeli karar hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; mahkemelerin yalnızca genel mevzuat değerlendirmeleriyle yetinmeyip, tarafların somut olaya etkili iddia ve delillerini açık ve yeterli gerekçelerle tartışması gerektiği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıkta istinaf mahkemesinin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaları ve emsal kararları değerlendirmemesini gerekçeli karar hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; mahkemelerin tarafların sonuca etkili iddia ve itirazlarını açık, yeterli ve denetlenebilir şekilde karşılaması gerektiği, aksi yaklaşımın adil yargılanma hakkını zedeleyeceği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, işçilik alacaklarına ilişkin kısmi dava sonrasında açılan ek davanın derdestlik gerekçesiyle usulden reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; kısmi davada talep dışı bırakılan bakiye alacaklar için ayrıca dava açılabilmesinin usul hukukunun doğal sonucu olduğu, usul kurallarının katı ve şekilci yorumlanmasının ise hak arama özgürlüğünü orantısız şekilde sınırlayabileceği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, kentsel dönüşüm ve imar uygulamaları kapsamında taşınmaz üzerindeki yapı ve ağaçların ortadan kaldırılmasına rağmen ekonomik değerlerinin karşılanmamasını mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; kamu yararı amacıyla yapılan müdahalelerde bireye aşırı külfet yüklenemeyeceği, taşınmazın yeniden tahsis edilmesinin tek başına yeterli olmadığı ve yapı ile ağaç gibi ekonomik değerlerin de tazmin edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi, uluslararası çocuk iadesi davasında çocuğun mutat meskenine iadesine karar verilirken çocuğun üstün yararının ve olası fiziksel-psikolojik risklerin yeterince araştırılmamasını aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; mahkemelerin yalnızca mutat mesken tespitiyle yetinmemesi, çocuğun mevcut yaşam düzeni, bakım veren ebeveynle ilişkisi ve iade sonrası karşılaşabileceği riskleri somut ve bütüncül şekilde incelemesi gerektiği vurg

Anayasa Mahkemesi, yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerinde uygulanacak hukukun eksik inceleme ile belirlenmesi nedeniyle davanın zamanaşımından reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Kararda; mutat işyeri hukukunun ve sözleşmeyle daha sıkı ilişkili hukukun bütüncül şekilde analiz edilmesi gerektiği, eksik değerlendirmelerin ise bireyin dava hakkını orantısız şekilde sınırlayabileceği vurgulanmıştır.