Yabancı Plakalı Araçların Ücretli Karayolu Geçişlerinde Yeni Tahsilat Rejimi

29 Temmuz 2026 tarihli ve 33324 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezaları ile Cezaların Tahsiline İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”) ile ücretli karayollarında yabancı plakalı araçlara ait geçiş ücretleri, idari para cezaları ve cezaların tahsiline ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlenmiştir.

Yönetmelik, 25 Haziran 2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un (“6001 sayılı Kanun”) 30 uncu maddesinin sekizinci ve onuncu fıkralarına dayanılarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda düzenleme, yabancı plakalı araçların ücretli karayollarından geçişlerinde ödeme yükümlülüğü, abonelik sistemi, ihlalli geçişlere uygulanacak yaptırımlar, veri paylaşımı ve gümrük kapılarında tahsilat mekanizması bakımından bütüncül bir çerçeve getirmektedir.

Yönetmelik ile 17 Şubat 2017 tarihli ve 29982 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezalarının Tahsiline İlişkin Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Böylece yabancı plakalı araçlara ilişkin geçiş ücreti ve ceza tahsilatı bakımından güncel ve daha ayrıntılı bir tahsilat rejimi oluşturulmuştur.

  I.      GEÇİŞ ÜCRETİ VE ABONELİK YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Yönetmelik uyarınca yabancı plakalı araçlar, ücretli karayolundan geçiş yapmaları hâlinde, Geçiş Ücretleri Tarifesine göre usulüne uygun şekilde geçiş ücreti ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, yabancı plakalı araçların ücretli karayolu kullanımını geçiş ücreti ödeme şartına bağlamakta ve ödemesiz geçiş hâlinde uygulanacak yaptırım mekanizmasının temelini oluşturmaktadır.

Yabancı plakalı araç sürücüsünün, geçiş ücretini ödeyebilmek için geçiş ücreti toplama sistemlerinden herhangi birinin abonesi olması ve kullanılabilir durumda yeterli bakiyeye sahip etiket bulundurması esastır. Kullanıcı; etiketin sağlam ve çalışır durumda olmasından, araç ön camına uygun şekilde yapıştırılmasından ve araç plakalarının temiz ve okunaklı olmasından sorumludur.Bu düzenleme ile ödeme yükümlülüğü yalnızca geçiş ücretinin sonradan tahsiliyle sınırlı tutulmamış; kullanıcıların geçiş öncesinde gerekli abonelik, etiket ve bakiye hazırlığını yapması da açık bir sorumluluk alanı olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Hızlı Geçiş Sistemi (“HGS”) hesaplarının ülke içerisindeki PTT şubeleri, PTT acenteleri ve PTT ile anlaşmalı bankalar ile üye işyerleri üzerinden açılabileceği ve HGS etiketinin araç sahibine teslim edileceği düzenlenmiştir.

II.      İHLALLİ GEÇİŞLERDE İDARİ PARA CEZASI VE CEZA REJİMİ

Yönetmelik’in en önemli düzenleme alanlarından biri, yabancı plakalı araçların geçiş ücretini ödemeksizin ücretli karayollarını kullanması hâlinde uygulanacak idari para cezası ve ceza rejimidir.

Karayolları Genel Müdürlüğü (“KGM”) tarafından işletilen ücretli otoyol ve erişme kontrollü karayollarında geçiş ücretini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlar hakkında, giriş-çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretine ilave olarak, bu geçiş ücretinin dört katı tutarında idari para cezası verilecektir. Ayrıca idari yaptırım kararı, düzenlendiği tarihte tebliğ edilmiş sayılacaktır.

Bununla birlikte Yönetmelik, ödemesiz geçiş sonrasında kademeli bir ödeme sistemi öngörmektedir. Buna göre, ödemesiz geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde geçiş ücretinin usulüne uygun olarak ödenmesi hâlinde idari para cezası tahsil edilmeyecektir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş günü takip eden otuz gün içinde geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi hâlinde, idari para cezası bir kat verilmiş sayılacak ve ayrıca tebligat yapılmayacaktır. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücretiyle birlikte geçiş ücretinin dört katı tutarında idari para cezası tahsil edilecektir.

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun, 3465 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar bakımından da benzer bir sistem benimsenmiştir. Bu yollardan geçiş ücretini ödemeden geçen araç sahipleri hakkında, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin dört katı tutarında ceza uygulanacak; 15 günlük sürede ödeme yapılması hâlinde ceza tahsil edilmeyecektir.

Bu yönüyle Yönetmelik, ödemesiz geçişlerde hem caydırıcı bir ceza rejimi kurmakta hem de geçişten sonra kısa süre içinde ödeme yapılması hâlinde cezasız ödeme imkânı tanımaktadır. Böylece yabancı plakalı araç kullanıcıları bakımından ödeme takibi ve süre yönetimi daha önemli hâle gelmektedir.

III.      GÜMRÜK KAPILARINDA TAHSİLAT VE ÇIKIŞ İZNİ

Yönetmelik ile yabancı plakalı araçlara uygulanacak geçiş ücretleri, idari para cezaları ve cezaların tahsili bakımından gümrük kapılarına önemli bir işlev yüklenmiştir.

Düzenleme uyarınca, sürücüsünün Türk vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın yabancı plakalı araçlara uygulanacak geçiş ücretleri ile idari para cezaları ve cezalar, tebligat şartı aranmaksızın sürücünün bilgilendirilmesi suretiyle tahsil edilecektir. Otoyol ücret toplama istasyonlarında geçiş ücretini ödemeden geçiş yapan yabancı plakalı araçlar bakımından tahsilatın öncelikle ülke içindeki ödeme kanallarından gerçekleştirilmesi esastır.

Buralarda ödeme ve ceza tahsilatı gerçekleştirilemeyen ve ülkeyi terk etmek üzere sınır kapılarına gelen yabancı plakalı araçlar bakımından ise borçların tahsili, çıkış izniyle ilişkilendirilmiştir. Buna göre, geçiş ücreti, idari para cezası ve cezaların plakaya bağlı olarak KGM sistemleri üzerinden esas alınan bilgiler dâhilinde elektronik ortamda görüntülenmesi hâlinde, borçların tahsili gerçekleşmeden aracın yurt dışına çıkışına gümrük idaresince izin verilmeyecektir.

Bu düzenleme, tahsilatın etkinliğini artırmaya yönelik en dikkat çekici mekanizmalardan biridir. Zira yabancı plakalı araçlar bakımından klasik tebligat ve takip süreçlerinin doğurabileceği tahsil güçlükleri, sınır kapısında elektronik borç görüntüleme ve çıkış izni kontrolü ile aşılmaya çalışılmaktadır.

Gümrük kapılarında yabancı plakalı araçlara ilişkin geçiş ücretleri, idari para cezaları ve cezalar; banka/kredi kartlarıyla veya gümrük idarelerinin muhasebe hizmetlerinin yürütüldüğü muhasebe birimlerinin vezneleri ile sınırlı olmak üzere nakit olarak ödenebilecektir.

IV.      VERİ PAYLAŞIMI VE ELEKTRONİK TAHSİLAT ALTYAPISI

Yönetmelik’in uygulamadaki etkinliği, kurumlar arası veri paylaşımı ve elektronik tahsilat altyapısı ile doğrudan bağlantılıdır. Bu kapsamda yabancı plakalı araçlarca ücret ödenmeden yapılan geçişlere ait bilgilerin, aracın ülkeyi terkine izin verilmemesi amacıyla KGM tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü sisteminde veya bu sistem aracılığıyla Ticaret Bakanlığı sisteminde plaka bazında görüntülenmesi sağlanacaktır.

Ücret toplama sistemlerine ait verilerin plaka bazında iletilmesine yönelik gerekli altyapı ve düzenlemelerin KGM tarafından yapılacağı da ayrıca hüküm altına alınmıştır. Bunun yanında, KGM tarafından işletilen ücretli otoyol ve erişme kontrollü karayollarına ait ücret ve idari para cezalarına ilişkin tahsilat bilgileri elektronik ortamda sorgulanacaktır.

İşletici şirket tarafından işletilen otoyol ve erişme kontrollü karayollarına ait geçiş ücretlerine dair muhasebe birimleri veznelerince yapılan tahsilata ilişkin bilgiler Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü sistemi üzerinden KGM’ye; gümrük kapılarında banka/kredi kartı ile yapılan tahsilat bilgileri ise Ticaret Bakanlığı sistemi üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığına ve KGM’ye bildirilecektir.

Bu yapı, tahsilat sürecinin farklı kurumlar ve işletici şirketler arasında elektronik veri akışıyla yürütülmesini öngörmektedir. Dolayısıyla Yönetmelik, yalnızca geçiş ücreti ve ceza tahsilatını düzenlememekte; aynı zamanda plaka bazlı borç takibi, elektronik görüntüleme, ödeme kanalları ve kurumlar arası veri paylaşımı üzerinden işleyen bir takip sistemi kurmaktadır.

   V.         TAHSİLAT GELİRLERİNİN DAĞILIMI

Yönetmelik, tahsil edilen tutarların hangi kurum veya işleticiye aktarılacağına ilişkin esasları da düzenlemektedir. KGM tarafından işletilen ücretli otoyol ve erişme kontrollü karayollarını kullanan yabancı plakalı araçların ödemesiz geçişlerine ilişkin geçiş ücretleri, ödeme kanalları aracılığıyla tahsil edilecektir. Tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilecek; geçiş ücreti ise KGM’ye aktarılacaktır.

Özel otoyol işleticileri tarafından işletilen ücretli otoyol ve erişme kontrollü karayolları bakımından ise farklı bir aktarım sistemi benimsenmiştir. Buna göre, yabancı plakalı araçların ödemesiz geçişlerine ilişkin geçiş ücretleri ve cezalarının çıkış yapmak üzere gümrüklere gelmeden önce ödenmemesi hâlinde, bu tutarlar tebligat şartı aranmaksızın sürücüsü bilgilendirilmek suretiyle gümrük kapılarında yetkili birimlerce tahsil edilecektir. Tahsil edilen tutarların yüzde altmışı hizmet payı olarak genel bütçeye gelir kaydedilecek; yüzde kırkı ise ilgili işleticiye aktarılmak üzere tahsilatı izleyen ayın sonuna kadar KGM’ye aktarılacaktır. KGM’ye aktarılan tutar, takip eden yedi iş günü içinde ilgili işleticilerin hesabına aktarılacaktır.

Bu düzenleme ile özel işletmeciler tarafından işletilen ücretli karayollarında tahsil edilen tutarların dağılımı bakımından genel bütçe ve işletici şirketler arasında belirli bir paylaşım mekanizması kurulmuştur.

 VI.         SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Sonuç olarak, Yönetmelik ile yabancı plakalı araçların ücretli karayolu geçişlerine ilişkin ödeme, takip ve tahsilat süreçleri daha ayrıntılı ve elektronik veri paylaşımına dayalı bir yapıya kavuşturulmuştur. Düzenleme, yabancı plakalı araç kullanıcılarının geçiş ücreti ödeme yükümlülüğünü açık şekilde ortaya koyarken; abonelik, etiket, bakiye, plaka okunabilirliği ve ödeme kanallarının kullanımı bakımından da kullanıcı sorumluluğunu belirginleştirmektedir.

Yönetmelik’in en dikkat çekici yönü, ödemesiz geçiş hâlinde uygulanacak kademeli ceza sistemi ile borcun tahsil edilmemesi durumunda aracın yurt dışına çıkışına izin verilmemesine ilişkin mekanizmadır. Bu kapsamda, 15 günlük cezasız ödeme süresi, devamındaki bir kat ceza dönemi ve kırk beşinci günden sonra uygulanacak dört kat ceza rejimi, yabancı plakalı araç kullanıcıları bakımından süre takibini önemli hâle getirmektedir.

Öte yandan, gümrük kapılarında tahsilat yapılabilmesi ve borç ödenmeden çıkış izni verilmemesi, tahsilat etkinliğini artıran önemli bir idari araç olarak öne çıkmaktadır. Bu sistemin sağlıklı işleyebilmesi ise KGM, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü, Ticaret Bakanlığı, PTT A.Ş. ve özel otoyol işleticileri arasındaki veri paylaşımı ve elektronik tahsilat altyapısının doğru şekilde işletilmesine bağlıdır.

Bu yönüyle Yönetmelik, yabancı plakalı araçların ücretli karayolu kullanımlarında yalnızca geçiş ücreti ve ceza rejimini değil; aynı zamanda elektronik takip, kurumlar arası veri paylaşımı ve sınır kapısında tahsilat süreçlerini de kapsayan bütüncül bir tahsilat düzenlemesi niteliğindedir.

Saygılarımızla,

JurisNote