Araç Sicil Verilerinde Paylaşım ve Protokol Dönemi

  I.      Giriş:

5 Mayıs 2026 tarihli ve 33244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Noterlik Kanunu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Değişiklik Yönetmeliği”) ile 13 Temmuz 1976 tarihli ve 15645 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Noterlik Kanunu Yönetmeliği’ne (“Yönetmelik”) “Araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşımı” başlıklı ek madde eklenmiştir.

Değişiklik Yönetmeliği ile araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin, 13 Ekim 1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ek 18. maddesi çerçevesinde kişi ve kurumlarla paylaşılmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Bu kapsamda, veri paylaşımı karşılığında Türkiye Noterler Birliği (“TNB”) tarafından alınacak işlem katılım payı, veri paylaşımının hangi amaçlarla yapılabileceği, paylaşılan bilgilerin kullanım sınırları, katılım payı muafiyetleri ve taraflar arasında imzalanacak protokole ilişkin yükümlülükler belirlenmiştir.

Bu yönüyle düzenleme, araç sicil ve tescil verilerine erişimi yalnızca teknik veya mali bir süreç olarak ele almamakta; söz konusu erişimi hukuki ihtiyaç, amaçla sınırlılık, protokol temelli paylaşım ve kişisel verilerin korunması ekseninde şekillendirmektedir.

II.      Araç Sicil ve Tescil Verilerinin Paylaşımına İlişkin Hukuki Çerçeve

Değişiklik Yönetmeliği uyarınca, araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin kişi ve kurumlarla paylaşımı, Karayolları Trafik Kanunu’nun ek 18. maddesi çerçevesinde gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda veri paylaşımı, herkese açık veya sınırsız bir erişim imkânı olarak değil belirli hukuki şartlara bağlı, kontrollü ve kayıt altına alınabilir bir süreç olarak düzenlenmiştir.Yönetmelik’e eklenen hüküm uyarınca, araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşılabilmesi için veriyi talep eden tarafın bu verilere; hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi, bir hakkın tesis edilmesi, kullanılması veya korunması amacıyla ihtiyaç duyması gerekmektedir.

Bu düzenleme ile veri talep eden kişi veya kurumlar bakımından somut bir hukuki ihtiyaç şartı getirilmiştir. Dolayısıyla araç sicil ve tescil verilerine erişim, yalnızca talep edenin menfaatine veya operasyonel kolaylığına dayandırılamayacak; veri talebi, Yönetmelik’te belirtilen hukuki amaçlardan biriyle ilişkilendirilebilecektir.Araç sicil ve tescil bilgileri, içerikleri ve kullanım bağlamları itibarıyla gerçek kişilerle ilişkilendirilebildiği ölçüde kişisel veri niteliği taşıyabilecektir. Bu nedenle söz konusu bilgilerin paylaşımı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) kapsamında veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilecek olup veri paylaşım sürecinin KVKK’da yer alan genel ilkelere uygun şekilde yürütülmesi gerekecektir.

Düzenlemenin merkezinde, bankaların tüketici portföyüne tahsis ettiği toplam KMH limitlerinin kontrolsüz genişlemesini engelleme amacı yatmaktadır. Bu doğrultuda bankalar; usul ve esasları TCMB tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre, KMH limitlerindeki büyüme oranını bir önceki hesaplama tarihine nispeten %2 seviyesinin altında tutmakla yükümlüdür. Bu eşik değer, bankanın ticari kararlarından bağımsız olarak, makroekonomik istikrar adına getirilmiş bir nicel sınırlamadır.

 III.         Amaçla Sınırlılık ve Kişisel Verilerin Korunması Boyutu

Değişiklik Yönetmeliği’nin en önemli yönlerinden biri, araç sicil ve tescil sistemi veri tabanından alınan bilgilerin yalnızca belirli amaçlarla sınırlı olarak kullanılabileceğinin açıkça düzenlenmesidir. Buna göre, paylaşılan bilgiler; hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması amaçları dışında kullanılamayacaktır.

Bu hüküm, veri talep eden taraflar açısından önemli bir uyum yükümlülüğü doğurmaktadır. Zira araç sicil ve tescil verilerine erişim sağlanması, ilgili verilerin her türlü ticari, pazarlama, profil çıkarma, ikincil analiz veya genel operasyonel amaçla kullanılabileceği anlamına gelmemektedir. Veriye erişen tarafların, her bir sorgulama bakımından veriye neden ihtiyaç duyulduğunu ve alınan bilginin hangi hukuki amaçla kullanılacağını ortaya koyabilmesi önem arz etmektedir.Bu noktada Değişiklik Yönetmeliği, KVKK’nın 4. maddesinde yer alan genel ilkelerle de uyumlu bir yaklaşım benimsemektedir. Özellikle kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla işlenmesi; işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması ilkeleri, araç sicil ve tescil verilerine erişim süreçleri bakımından doğrudan önem taşımaktadır.

Yönetmelik’te ayrıca, bu madde hükmüne aykırı davrananlar hakkında KVKK’nın 17. ve 18. maddeleri uyarınca işlem yapılacağı düzenlenmiştir. KVKK’nın 17. maddesi suçlara ilişkin atfı, 18. maddesi ise kabahatler ve idari para cezalarına ilişkin yaptırım rejimini içermektedir. Bu nedenle, araç sicil ve tescil verilerinin amacı dışında kullanılması yalnızca protokole aykırılık veya idari bir usulsüzlük olarak değil KVKK kapsamında yaptırım riski doğurabilecek bir ihlal olarak da değerlendirilebilecektir.

Bu çerçevede, araç sicil ve tescil verilerine erişen gerçek ve tüzel kişilerin; sorgulama yetkilerini sınırlandırması, erişim loglarını tutması, sorgulama gerekçelerini kayıt altına alması, kullanıcı bazlı yetkilendirme yapması ve verilerin amacı dışında kullanılmasını önleyecek teknik ve idari tedbirleri uygulaması gerekmektedir.

IV.      Elektronik Sistem, Katılım Payı ve Muafiyet Rejimi

Değişiklik Yönetmeliği ile araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşımının elektronik sistem üzerinden yapılması esas alınmıştır. Bu düzenleme, veri paylaşımının daha hızlı, standart, izlenebilir ve denetlenebilir şekilde yürütülmesine hizmet etmektedir.Yönetmelik uyarınca, araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşılması karşılığında sorgu veya dönen kayıt başına TNB tarafından iki Türk lirası işlem katılım payı alınacaktır. Bu tutar, her yıl 4 Ocak 1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılarak uygulanacaktır.

Bununla birlikte, Değişiklik Yönetmeliği bazı kişi ve kurumlar bakımından katılım payı muafiyeti öngörmektedir. 10 Aralık 2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerinde yer alan kamu kurum ve idareleri ile mahalli idareler bakımından yapılan bilgi paylaşımlarından katılım payı alınmayacaktır.

Bunun dışında kalan gerçek veya tüzel kişilerce yapılacak sorgulamalarda ise bir takvim yılı içerisinde her bir araç başına bir sorgu için katılım payı alınmayacağı düzenlenmiştir. Bu istisna, özel hukuk kişileri bakımından sınırlı bir ücretsiz sorgulama imkânı tanımakta olup bu sınırın aşılması halinde sorgu veya dönen kayıt başına katılım payı tahakkuk edecektir.

Bu sistem, kamu kurumları ile özel hukuk kişileri arasında farklılaştırılmış bir mali rejim öngörmektedir. Özellikle sigorta, finansman, filo yönetimi, ekspertiz, araç alım-satımı, hukuk takip ve tahsilat gibi alanlarda yüksek hacimli araç sorgulaması yapan şirketler bakımından işlem katılım payı, operasyonel maliyet ve süreç yönetimi açısından dikkate alınması gereken bir unsur haline gelmektedir.

   V.         Protokol Yükümlülüğü ve Geçiş Süreci

Değişiklik Yönetmeliği ile veri paylaşımının yalnızca elektronik sistem üzerinden yürütülmesi yeterli görülmemiş; TNB ile veriyi talep eden taraf arasında protokol yapılması da zorunlu tutulmuştur. Bu protokolde, bilgi paylaşımının kapsamı, alınacak katılım payının ödeme yöntemi, ödeme süresi ve veri paylaşımına ilişkin diğer hususlar belirlenecektir.

Protokol yükümlülüğü, veri paylaşım sürecinin yazılı, izlenebilir ve denetlenebilir bir zemine oturtulması bakımından önem taşımaktadır. Her ne kadar Yönetmelik hükmünde protokolün içeriği genel ifadelerle düzenlenmiş olsa da uygulamada bu protokollerin yalnızca ödeme usulüne ilişkin hükümlerle sınırlı kalmaması; veri güvenliği, erişim yetkileri, kullanım amacı, kayıt tutma, denetim, veri ihlali halinde bildirim, alt kullanıcıların erişimi ve sorumluluk rejimi gibi hususları da içermesi beklenmektedir.Değişiklik Yönetmeliği, halihazırda TNB ile doğrudan yapılmış bir protokolü bulunmamasına rağmen katılım payı ödemeksizin araç sicil ve tescil sistemi bilgilerini doğrudan TNB’den alan gerçek ve tüzel kişiler bakımından ayrıca bir geçiş süreci öngörmüştür. Buna göre, söz konusu kişilerin en geç iki ay içerisinde gerekli şartları sağlayarak TNB ile bilgi paylaşımı konusunda protokol imzalaması gerekmektedir.

Bu süre içerisinde protokolün imzalanmaması halinde, Yönetmelik’in yürürlük tarihinden geçerli olmak üzere yapılan veri paylaşımları için TNB kayıtları esas alınarak ilgili gerçek veya tüzel kişiye katılım payı tahakkuk ettirilecektir. Bu nedenle, mevcut durumda araç sicil ve tescil verilerine doğrudan erişim sağlayan kişi ve kurumların, iki aylık geçiş süresini dikkate alarak protokol süreçlerini gecikmeksizin tamamlaması önem arz etmektedir.

VI.      Sonuç ve Değerlendirme

Sonuç olarak, Değişiklik Yönetmeliği ile araç sicil ve tescil sistemi veri tabanında yer alan bilgilerin paylaşımı bakımından daha kurallı, protokol temelli ve denetlenebilir bir sistem oluşturulmuştur. Düzenleme, bir yandan sorgu veya dönen kayıt başına işlem katılım payı alınmasına ilişkin mali çerçeveyi belirlemekte; diğer yandan veri paylaşımını hukuki ihtiyaç, amaçla sınırlılık ve kişisel verilerin korunması ilkeleriyle bağlantılı hale getirmektedir.

Bu kapsamda, araç sicil ve tescil verilerine erişen gerçek ve tüzel kişilerin söz konusu verileri yalnızca hukuki yükümlülüklerini yerine getirmek, bir hakkı tesis etmek, kullanmak veya korumak amacıyla işlemeleri gerekmektedir. Alınan verilerin bu amaçlar dışında kullanılması, KVKK’nın 17. ve 18. maddeleri kapsamında yaptırım riskini gündeme getirebilecektir.Özellikle araç sicil ve tescil verilerine düzenli veya yüksek hacimli erişim sağlayan şirketler bakımından yeni düzenleme, mevcut veri erişim süreçlerinin gözden geçirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu şirketlerin TNB ile yapılacak protokol süreçlerini takip etmesi, sorgulama gerekçelerini kayıt altına alması, erişim yetkilerini sınırlandırması, sorgulama kayıtlarını muhafaza etmesi ve alınan verilerin amacı dışında kullanılmasını önleyecek teknik ve idari tedbirleri uygulaması gerekmektedir.

Bu yönüyle Değişiklik Yönetmeliği, araç sicil ve tescil verilerinin paylaşımında yalnızca işlem maliyetlerini düzenleyen teknik bir değişiklik olmayıp veri paylaşımının hukuki dayanağını, kullanım sınırlarını ve sorumluluk rejimini doğrudan etkileyen önemli bir uyum düzenlemesi niteliğindedir.

Saygılarımızla,

JurisNote